اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد پیاله

پیاله . [ ل َ / ل ِ ] (اِ) قدح آبگینه . (لغت نامه ٔ اسدی ). کاسه ٔ خرد که در آن شراب خورند و آن از شیشه و بلور بوده است . جام . پیغاله . (عنصری ). رجوع به پیغاله شود. قدح شراب . (صحاح الفرس ). گاسی . قدح . (دهار). کاسه که بدان شراب زنند و آن را جام و ساغر نیز گویند. (شرفنامه ). چمانه . قارورة. (دهار). ساغر. اجانة. ایجانة. (منتهی الارب ). رکابی . (لغت محلی شوشتر ذیل رکابی ). گویا اصل کلمه یونانی است و عرب از آن فیالجه ساخته است یا اینکه کلمه را یونانیها از ایرانیان گرفته و بهمین معنی بکار برده اند :
از دور چو بینی مرا بداری
پیش رخ رخشنده دست عمدا
چون رنگ شراب از پیاله گردد
رنگ رخت از پشت دست پیدا.

رودکی .


ساقیا مر مرا از آن می ده
که غم من بدو گسارده شد
از قنینه برفت چون مه نو
در پیاله مه چهارده شد.

ابوشکور.


بشکفت لاله ها چو عقیقین پیاله ها
وآنگه پیاله ها همه آکنده مشک و بان .

منوچهری .


پیاله روان شد چنانکه از خوان همه مستان بازگشتند. (تاریخ بیهقی چ ادیب ص 533). صخری پیاله ٔ شراب در دست داشت و بخواست خورد. (تاریخ بیهقی ص 683).
تو به پیاله نبید خور که مرا بس
حبر سیاه و قلم نبید و پیاله .

ناصرخسرو(دیوان چ تهران ص 389).


ماه نو و صبح بین پیاله و باده
عکس شباهنگ بر پیاله فتاده .

خاقانی .


در میی کآسمان پیاله ٔ اوست
آفتابی عیان کنید امروز.

خاقانی .


هر زمان چون پیاله چند زنی
خنده در روی لعبت ساده .

سعدی .


دیدم بخواب خوش که بدستم پیاله بود
تعبیر رفت و کار بدولت حواله بود.

حافظ.


دادگرا فلک ترا جرعه کش پیاله باد
دشمن بدسگال تو غرقه بخون چو لاله باد.

حافظ.


زاهد شراب کوثر و عارف پیاله خواست
تا در میانه خواسته ٔ کردگار چیست .

حافظ.


اوراق کهنه کی به می کهنه میرسد
ذوقی که در پیاله بود در رساله نیست .

طالب .


از یک نگاه ساقی شد دین و دل ز دستم
پنهان نمیتوان کرد از یک پیاله مستم .

؟


جام ؛ پیاله از سیم و آبگینه و جز آن . (منتهی الارب ).
- امثال :
اول پیاله و بدمستی .
اول پیاله و دُرد .
به یک پیاله مست است .
شفا به ته پیاله است .
لانجین پیاله کن که لب یار نازکست .
مثل پیاله .
صاحب آنندراج آرد: سرشار، روشن و آیینه فام ، گوهرنگار، گوهرنشان ، یاقوت نوش ، لاله گون ، لب تشنه ، توبه خوار، مردافکن ، مردآزمای و خاموش از صفات اوست و: پستان ، ناف ، چشمه ، گردآب ، چشم ، گوش ، گل ، کوکب ، ماه ، هلال از تشبیهات او است :
دماغ ما نرسیده ست از گزیدن صبح
گل پیاله نچیدیم از دمیدن صبح .

وحید.


درچشمه ٔ پیاله حباب شراب نیست
ما را هوای باده ٔ لعل تو خام کرد.

غنی .


میی سر کرد در ناف پیاله
که در آتش فروشد داغ لاله .

زلالی .


شراب شیر پستان پیاله
چراغ سرو و نور چشم لاله .

زلالی .


و با لفظ نوشیدن و کشیدن و خوردن و زدن و گرفتن و پیمودن کنایه از شراب خوردن و با لفظ یله کردن بمعنی پیاله کج کردن مستعمل . میگویند این پیاله را یله کن و با لفظ بستن و شکستن نیز آمده :
پیاله بر کفنم بند تا سحرگه حشر
بمی ز دل ببرم هول روز رستاخیز.

حافظ.


جریده رو که گذرگاه عافیت تنگ است
پیاله گیر که عمر عزیز بی بدل است .

حافظ.


پیاله ای بر اهل صلاح خوردم دوش
که توبه ٔ همه را باعث شکست شدم .

شانی تکلو.


چه زهرها که بجام حضور احباب است
خوشا پیاله که بر یاد دوستان خوردیم .

نادم گیلانی .


چشم تو پیاله های مستی
یکیک بسر شراب بشکست .

طالب آملی .


مردان اگر پیاله ٔ زهری رسد ز غیب
خندان لب و شکسته دل و تازه را خورند.

طالب .


گذشت عمر و می دیرساله ای نزدیم
بحکم گوشه ٔ چشمی پیاله ای نزدیم .

طالب .


خورد چو لاله ز مستان انجمن هر دم
بیاد چشم تو آهو پیاله در صحرا.

سلیم .


بماهتاب وصال آنکه شب پیاله کشید
چو شمع گوش رحیلش نقاره ٔ صبح است .

سلیم .


کشیدنها ز خون غم پیاله
که تا یک نیزه روید شاخ لاله .

زلالی .


هوا خمارشکن گل پیاله گردان است
پیاله نوش و میندیش از خمار امروز.

صائب .


عس ّ؛ پیاله ٔ بزرگ . ناجود؛ پیاله ٔشراب . (از منتهی الارب ). || ظرف کوچک مقعردیواره دار از چینی و بلور و جز آن از جنس بادیه و کاسه . || مجازاً نبید :
بیزارم از پیاله وز ارغوان و لاله
ما و خروش و ناله ، کنجی گرفته تنها.

کسائی .


|| در اصطلاح سالکان کنایت از محبوب است و برخی گفته اند هر ذره از ذرات موجودات پیاله است که از آن مرد عارف شراب معرفت می خورد. (کشاف اصطلاحات الفنون ).
ترکیب ها:
- هم پیاله . پیاله دار. پیاله پیما. پیاله فروش . رجوع به این کلمات درردیف خود شود.
واژه های قبلی و بعدی
  • واژه های قبلی
  • واژه های بعدی
واژه های همانند
32 مورد، زمان جستجو: 0.17 ثانیه
واژهمعنی
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

پیاله

پیاله . [ ل َ ] (اِخ ) دهی از دهستان میلانو بخش شیروان شهرستان قوچان ، واقع در 73 هزارگزی جنوب شیروان و 7 هزارگزی باختر مالرو امیران به دول...
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

پیاله

پیاله . [ ل َ ] (اِخ ) نام برده ٔ وفادار و فداکار شاهزاده قورقود برادر سلطان سلیم خان . وی در معیت مخدوم خود بتکه گریخت و در آنجا گرفتار و به ...
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

پیاله زن

پیاله زن . [ ل َ / ل ِزَ ] (نف مرکب ) آنکه پیاله زند. باده نوش . میخوار.
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

پیاله کش

پیاله کش . [ ل َ / ل ِ ک َ / ک ِ ] (نف مرکب ) پیاله پیما. (آنندراج ). می خوار. میخواره . پیاله پیما : رند پیاله کش را تأثیر واگذاریم کاری بما ندار...
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

خط پیاله

خط پیاله . [ خ َطْ طِ ل َ / ل ِ ] (ترکیب اضافی ، اِ مرکب ) از جمله خطهایی است که در جام جم بوده ، لیکن در غیر جام جم نیز استعمال کنند. (آنن...
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

هم پیاله

هم پیاله . [ هََ ل َ / ل ِ ] (ص مرکب ) دو تن که با هم پیاله زنند. || دو یار موافق . ندیم . (یادداشت مؤلف ).
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

ته پیاله

ته پیاله . [ ت َه ْ / ت َ هَِ ل َ / ل ِ ] (اِ مرکب ) ته جرعه . (آنندراج ). شرابی که در ته جام باقیمانده باشد. (ناظم الاطباء). آنچه از مشروب ...
اجازه ویرایش برای همه اعضا

ترش پیاله

به ضم اول و دوم. آبکش در گویش کازرونی. بخش دوم کلمه باید پالا باشد.(ع.ش)
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

ده پیاله

ده پیاله . [ دِه ْ ل ِ ] (اِخ ) دهی است از دهستان حومه ٔ بخش مرکزی شهرستان شیراز. واقع در سه هزارگزی جنوب شیراز. سکنه ٔ آن 412 تن . آب از ق...
اجازه ویرایش برای هیچ گروهی وجود ندارد

پیاله نوا

پیاله نوا. [ ل َ / ل ِ ن َ ] (اِ مرکب ) اکل و شرب . (آنندراج ).
۱ ۲ ۳ ۴
۳۲ مورد، صفحه ۱ از ۴
نظرهای کاربران

تعداد کاراکتر باقیمانده: 1000
نظر خود را وارد کنید