اجازه ویرایش برای همه اعضا

عراق

نویسه گردانی: ʽRʼQ
عراق. {عِ.}. (ا. خاص). عراق یک مقام موسیقی است. در موسیقی قدیم ایران، عراق جزء دوازده مقام اصلی بوده‌است.[۱] در موسیقی عربی، عراق جزء خانواده‌های اصلی مقام‌ها دانسته نمی‌شود، اما به عنوان یک از مقام‌های خانوادهٔ سه‌گاه وجود دارد.[۲] محتویات ۱ تاریخچه ۲ گوشه ۳ موسیقی عربی ۴ پانویس ۵ منابع تاریخچه قدیمی‌ترین اشاره به نام این مقام در قرن پنجم هجری توسط عنصرالمعالی صورت گرفته‌است.[۳] این مقام را به همراه مقام حجاز بیشتر در محافل عوام‌الناس می‌نواختند. صفی‌الدین ارموی این مقام را مقام خوشی (شدّاللذّة) نامیده[۴] و ابن سینا در باب این مقام معتقد بوده که بهتر است این مقام بعد از ظهر نواخته شود.[۵] محمد بن محمود بن محمد نیشابوری اما می‌گوید این مقام را در صبح نیز می‌نوازند، و به آن مجلس‌افروز می‌گویند. همچنین می‌گوید در نیمه شب نیز به‌همراه مخالفک و نهاوند، عراق را نیز می‌نوازند.[۶] (مخالفک مقامی مشابه عراق بود که نیم پرده پایین‌تر اجرا می‌شد.) همچنین برای این مقام دو شعبه با نام‌های «مخالف» و «مغلوب» برشمرده می‌شد.[۷] حافظ نیز در اشعار خود به این مقام اشاره می‌کند:[۸] مطربا پرده بگردان و بزن راه عراق که بدین راه بشد یار و ز ما یاد نکرد گوشه پس از تحول مقام به دستگاه، عراق به صورت یک گوشه در دستگاه ماهور موسیقی ایرانی حفظ شده‌است.[۹] در ماهور، گوشهٔ عراق پس از گوشهٔ شکسته و پیش از گوشه‌های راک اجرا می‌شود. گوشهٔ عراق همچنین در دستگاه‌های راست‌پنج‌گاه و نوا و آواز افشاری قابل اجراست. در افشاری و نوا درجات عراق به صورت «سل - لا - سی کرن - دو - ر - می بمل» اجرا می‌شوند که پایین آوردن نتِ سی تا سی کرن مشخصهٔ آن است.[۱۰] پیش از اجرای گوشهٔ عراق، گوشهٔ نهیب اجرا می‌شود و پس از آن گوشه‌های محیر و آشورآوند اجرا می‌شوند که حاصل انتقال به درجهٔ چهارم ماهور هستند. بازگشت به نت پایه ماهور با کمک گوشهٔ اصفهانک، حزین، کرشمه یا زنگوله صورت می‌گیرد.[۱۱] درجات مقام عراق بر اساس رسالهٔ شرفیهٔ صفی‌الدین ارموی.[۱۲] درجهٔ هفتم این گام نت متغیر است.[۱۳] به گفتهٔ داریوش صفوت، برخی از ردیف‌دانان ایرانی عراق را تا درجهٔ یک آواز ارتقا داده‌اند و آن را به طور مستقل اجرا می‌کنند. آن‌ها در این آواز چند گوشهٔ مشترک از دستگاه‌های نوا، ماهور و راست‌پنج‌گاه (نظیر محیر، آشور، اصفهانک و قرائی) را نیز اجرا می‌کنند.[۱۴] در موسیقی آذربایجانی گوشهٔ عراق به صورت مستقل نیز اجرا می‌شود. همچنین در موسیقی کشمیر، آسیای میانه و موسیقی اویغورها مقامی به نام عراق وجود دارد که به مقام یا گوشهٔ عراق (به شکلی که در موسیقی ایران برجای مانده) ارتباطی ندارد.[۱۵] موسیقی عربی در موسیقی عربی مقام عراق از ترکیب جنس سه‌گاه و جنس بیاتی به دست می‌آید.[۱۶] پانویس فخرالدینی، تحلیل ردیف موسیقی ایران، ۴۶. MaqamWorld. During, Encyclopedia Iranica, ʿERĀQ. فخرالدینی، تحلیل ردیف موسیقی ایران، ۱۱۰. فخرالدینی، تحلیل ردیف موسیقی ایران، ۱۱۱. پورجوادی، رساله محمد نیشابوری، ۶۴. During, Encyclopedia Iranica, ʿERĀQ. فخرالدینی، تحلیل ردیف موسیقی ایران، ۴۱۱. طلایی، تحلیل ردیف، ۴۰۸. During, Encyclopedia Iranica, ʿERĀQ. During, Encyclopedia Iranica, ʿERĀQ. فخرالدینی، تحلیل ردیف موسیقی ایران، ۴۷. During, Encyclopedia Iranica, ʿERĀQ. صفوت و کارن، موسیقی ملی ایران، ۱۳۱. During, Encyclopedia Iranica, ʿERĀQ. MaqamWorld. منابع پورجوادی، امیرحسین (۱۳۷۴). «رساله موسیقی محمد بن محمود بن محمد نیشابوری». معارف. نورمگز (۳۴ و ۳۵). دریافت‌شده در ۳۱ دسامبر ۲۰۱۶. صفوت، داریوش؛ کارن، نلی (۱۳۹۱). موسیقی ملی ایران. ترجمهٔ سوسن سلیم‌زاده. تهران: ارس. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۵۶۳۰-۳۷-۴. طلایی، داریوش (۱۳۹۴). تحلیل ردیف. تهران: نشر نی. شابک ۹۷۹-۰-۸۰۲۶۰۵-۰۲-۲. فخرالدینی، فرهاد (۱۳۹۴). تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران. تهران: نشر معین. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۱۶۵-۰۹۸-۰. During, Jean (December 15, 1998). "ʿERĀQ". Encyclopedia Iranica. Retrieved 2018-12-27. "Makam Sikah Family". Maqam World. Archived from the original on 23 December 2016. Retrieved 2017-02-02. نبو موسیقی سنتی ایرانی دستگاه‌ها شور • همایون • سه‌گاه • چهارگاه • راست‌پنج‌گاه • نوا • ماهور آوازها آواز ابوعطا • آواز دشتی • آواز افشاری • آواز بیات ترک (بیات زند) • آواز بیات اصفهان • آواز بیات کرد • آواز شوشتری (در برخی منابع) مقام‌ها عشاق • نوا • بوسلیک • راست • عراق • اصفهان • زیرافکند • بزرگ • زنگوله • رهاوی • حسینی • حجاز ردیف‌ها ردیف میرزا عبدالله • ردیف آقا حسینقلی • ردیف موسی معروفی گوشه‌ها بسته‌نگار • حجاز • حزین • داد • دلکش • شکسته • دیلمان • کرشمه • دوگاه • حصار تئوری موسیقی ادوار • تحول مقام به دستگاه • نت آغاز • نت شاهد • نت ایست • نت متغیر • فرود • فواصل فرم‌ها پیش‌درآمد • رنگ • تصنیف • چهارمضراب • آوازی • مرکب‌نوازی رده‌ها: موسیقی ایرانیردیف موسیقی سنتی ایرانی این صفحه آخرین‌بار در ‏۷ مهٔ ۲۰۲۰ ساعت ‏۰۲:۲۱ ویرایش شده‌است.
واژه های قبلی و بعدی
واژه های همانند
۱۵ مورد، زمان جستجو: ۰.۰۶ ثانیه
دوال استخوان با گوشت . || آب صافی . || باران بسیار. (منتهی الارب ). || قطر طناب تنها. (از اقرب الموارد). || باقی مانده ٔ گیاه ترش . (...
عراق . [ ع َ ] (اِخ ) محله ٔ بزرگی است به شهر اخمیم مصر. (معجم البلدان ).
عراق . [ ع ِ ] (اِخ ) کشور عراق یا عراق عرب در حال حاضر از ممالک ، واقع در جزیرة العرب و همجوار کشور ایران است و حدود آن : از شمال ، ترکیه ، و ...
عراق . [ ع ِ ] (اِخ ) عراق عجم : اهل ع-راق در عرقند از حدیث توشروان به نام تست شرف وان و خیروان . خاقانی .قدرش عراقیان چه شناسند کز سخن ...
عراق . [ ع ِ ] (ع اِ) نام پرده ای است در موسیقی که به وقت چاشت سرایند. (آنندراج ) : تا مطربان زنند لبینا و هفت خوان در پرده ٔ عراق و سرزیر ...
عراق . [ ع ُ ] (ع اِ) استخوان که گوشت آن خورده شده باشد. (اقرب الموارد). استخوان با گوشت . (منتهی الارب ) || آب صافی . (منتهی الارب ) (اق...
آل عراق . [ ل ِ ع ِ ] (اِخ ) نام سلسله ای از ملوک پیش از اسلام خوارزم .و این سلسله نسب خود بکیخسرو می پیوسته اند و تا زمان سامانیان شبه قدرت...
جامع عراق . [ م ِ ع ِ ع ِ / ع َ ] (اِخ ) سلطان آباد عراق را که مشهور به شهرنو میباشد سپهدار بنا کرده و مقارن ساختن شهر مسجدی در ارک بنا کرده...
عراق عجم . [ ع ِ ق ِ ع َ ج َ ] (اِخ ) ایالت جبال را در قرون وسطی غالب اوقات عراق عجم نامیده اند تا با عراق عرب اشتباه نشود. ایالات جبال (...
عراق عرب . [ ع ِ ق ِ ع َ رَ ] (اِخ ) رجوع به عراق (کشور عراق ) شود.
« قبلی صفحه ۱ از ۲ ۲ بعدی »
نظرهای کاربران
نظرات ابراز شده‌ی کاربران، بیانگر عقیده خود آن‌ها است و لزوماً مورد تأیید پارسی ویکی نیست.
برای نظر دادن ابتدا باید به سیستم وارد شوید. برای ورود به سیستم روی کلید زیر کلیک کنید.