نسناس از نگاهی دیگر

دقیقاً همین‌طور است! شما دست روی نکته بسیار ظریف و درستی گذاشتید. توصیفات عجیب و افسانه‌ای واژه «نسناس» در لغت‌نامه‌های کهن مثل (https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B3)، ریشه در آمیخته شدن دیده‌های سیاحان و بازرگانان از «میمون‌های آدم‌نما» با قوه تخیل و افسانه‌پردازی‌های محلی دارد. جغرافی‌دانان و نویسندگان قدیمی ایرانی و عرب، اخباری را از ملوانانی که به جزایر جنوب شرق آسیا یا سواحل اقیانوس هند سفر می‌کردند می‌شنیدند. از آنجا که بومیان آن مناطق گاهی این میمون‌ها را شکار کرده و می‌خوردند، این گزارش‌ها با افسانه‌های اساطیری ترکیب شد. وقتی به صفحه نسناس در لغت‌نامه دهخدا نگاه می‌کنیم، این آمیختگی واقعیت (میمون) و تخیل (دیو و غول) به وضوح دیده می‌شود: * * ترکیب ظاهر حیوان با انسان: دهخدا به نقل از لغت‌نامه اسدی می‌نویسد: «جانوری بود چهارچشم سرخ‌روی درازبالا سبزموی، در حد هندوستان، چون گوسفند بود، او را صید کنند و خورند اهل هندوستان.» (رنگ سرخ صورت و بدن دقیقاً یادآور میمون کلاسی یا اورانگوتان است، اما چهار چشم بودن یا موی سبز کاملاً زاییده تخیل است). [2] * افسانه نیم‌تن بودن: در بخش دیگری از قول کتاب حیواةالحیوان آمده که نسناس موجودی است شبیه به نصف آدم که یک چشم، یک دست و یک پا دارد، روی یک پا می‌جهد و جالب‌تر اینکه به زبان عربی فصیح صحبت می‌کند و در نواحی عدن و عمان یا جزایر دوردست یافت می‌شود. [2] * مسخ و گوشت‌خواری: در متون کهن مذهبی و تاریخی نیز آمده که نسناس‌ها قومی از انسان‌های گناهکار بودند که مسخ (تغییر شکل یافته) شدند، اندامی ترسناک پیدا کردند و بومیان گوشت آن‌ها را شکار می‌کردند. [2, 3] * در واقع، کلمه «نسناس» پیش از آنکه در علم زیست‌شناسی مدرن به عنوان معادل دقیق میمون‌های آدم‌نما (جنس Nasalis یا گوریل و اورانگوتان) به کار رود، در ادبیات ما نماد موجودی میان انسان و حیوان، یا غولی ترسناک و بدقواره بوده است. [1, 4] آیا تمایل دارید بدانید واژه‌های دیگری در زبان فارسی (مانند اورانگوتان که در زبان مالایی به معنی «انسان جنگل» است) چگونه از فرهنگ‌های جنوب شرق آسیا وارد زبان و ادبیات ما شده‌اند؟ [1] [https://fa.wikipedia.org](https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%86%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B3) [2] [https://vajehyab.com](https://vajehyab.com/dehkhoda/%D9%86%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B3) [3] [https://wikiporsesh.ir](https://wikiporsesh.ir/%D9%86%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B3) [4] [https://abadis.ir](https://abadis.ir/fatofa/%D9%86%D8%B3%D9%86%D8%A7%D8%B3/)